ЎЎЎ Уладзімер Скрабатун. Іван Ласкоў з Якуцку крочыць у правільным кірунку. Койданава. "Кальвіна". 2016.

 

                                         ІВАН ЛАСКОЎ КРОЧЫЦЬ У ПРАВІЛЬНЫМ  КІРУНКУ

    Хаця сэнсацыйны артыкул Івана Ласкова “Племя пяці родаў” /“ЛіМ”, № 33, 18 жніўня 1989 г./ быў апублікаваны параўнальна даўно, у беларускіх гісторыкаў і лінгвістаў было даволі часу спраўдзіць і пераканацца, што аўтар досьледу крочыць у правільным кірунку, а менавіта ў тым, што назоў Літва, якім доўгія стагодзьдзі звалася заходняя частка нашае дзяржавы, а часам нават і ўся Беларусь, мае фіна-ўгорскае паходжаньне, — аднак, на жаль, ніхто як быццам усур’ёз гэта не ўспрыняў, маўляў: прымаем да ведама і не больш! У шматлікіх публікацыях апошніх гадоў па гісторыі Беларусі ўсё адстойваецца тая састарэлая тэза, што назоў Літва мае менавіта балцкае /жамойцкае/ паходжаньне. Гэта, прынамсі, бачна і па цяперашніх публікацыях у “Звяздзе” і “Народнай газеце” ў сэрыяле “100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі”.

    Мяне таксама захапіла гэтая тэма “племя пяці родаў”. Яшчэ жывучы ў Латвіі, я зліставаўся з аўтарам, які жыве ў Якуцку. Плёнам ліставаньня і абмену думкамі стаў мой матэрыял “Аб чым гавораць геаграфічныя назвы”, які надрукавала газэта “Веснік Глыбоччыны”. Іван Ласкоў шмат дапамог мне для зьбіраньня матэрыялаў па гэтай тэме, а менавіта тапаніміцы Глыбоччыны, дзе я прадоўжыў тэму “племя пяці родаў” у стасунках да свайго краю.

    Тут я мушу падзяліцца ўласна сваімі меркаваньнямі і знаходкамі.

    Неяк, разглядаючы карту Эстоніі, я знайшоў цікавыя рэчы. А менавіта. На ўсходзе гэтай краіны ёсьць паселішча Праага. Сталіца Чэхіі, як мы ведаем, таксама носіць назоў /праўда, без падвойнага “-аа”/ Прага /Рrаhа/. Што агульнага паміж эстонскай і чэскай Прагай? І тая і другая стаяць ля вады, эстонская — ля берага Чудскага возера, чэская — на берагах Влтавы. Не вытрымліваю ад спакусы — разгадаць сэнс назвы іду ў бібліятэку Вентспілса /тады я жыў у Латвіі/. Эстонска-расейскага слоўніка не было, затое быў эстонска-латыскі. Знаходжу: Рrааqа — брага, слота /расейск. — слякоть/. Калі ўлічыць, што ў Эстоніі і ў Чэхіі абедзьве Прагі сфарміраваліся на берагах вадаёмаў, дзе маглі быць у мінулым забалочаныя мясцовасьці /слота/, то гэта з пэўнай доляй верагоднасьці падмацоўвае маё меркаваньне. Адметна тут і тое, што наш палескі беларускі горад Брагін таксама ляжыць на беразе ракі Брагінкі, якая ў мінулым, магчыма, мела іншы назоў, а ўжо сёньняшні, пэўна ж, атрымала ад імя горада. Цікава і тое, што ў беларускай мове ёсьць таксама слова “прага”, дакладней, “пражыць”, напрыклад, у варыянце — “пражаны гарох”. Так у нас, у Глыбокім, завуць адну страву, — бяруць гарох і пражаць, гэта значыць, намочваюць, а затым смажаць на патэльні...

    На гербе беларускага горада Сянно намаляваны дзьве касы, і назву гэтага горада выводзяць ад слова “сена”. Недалёка ад гэтага горада ёсьць возера Сара, якое, як лічаць дасьледчыкі, сваёй назвай мае балцкае паходжаньне /В. А. Жучкевіч. “Чаму так названа”. Мінск, 1969 г./. А вось у Эстоніі ёсьць паселішча Сянна, недалёка другое паселішча Сару, ёсьць і Саарэ, ёсьць Ваалма, а ў Беларусі — Волма; Лохква, а ў нас — Лахва; Пярну, а ля Глыбокага — Прыпярна /Прыпернае/; ёсьць Вільяндзі, а ў Беларусі — Вільня, каля Таліна працякае рака Ягала, а літоўскі князь зваўся Ягайла. Мяне даўно цікавіла гэтае таямнічае слова — “сара”, яно ўкаранілася ў шмат якіх геаграфічных назвах, раскіданых па ўсёй Эўропе: Сараева, Сарапул, Саратаў, Саарэ. Наколькі шырока гэтае слова сустракаецца ў геаграфічных назвах, настолькі шырока яно адлюстравана ў слоўніку: sarа — кусок зямлі, sarі — чарада /руск. вереница/; sarа — сіта, sarrа — азярод, säär — вялікі, лытка; saar — ясень; sааrе — востраў. Не бяруся таму рабіць высновы, які сэнс закладзены ў назьве беларускага возера Сара, бо расейская транслітарацыя на картах не заўсёды адпавядае аўтэнтычнаму маўленьню. Але пэўна іншае. Так, варыянтам слова sаri ёсць sаrjа /чарада/, а на Верхнядзьвіншчыне ёсьць мястэчка Сар’я  на рэчцы Сар’янка і таму назоў Сар’я ніякі не балцкі, як гэта цьвердзяць латышы, якія нават лічаць, што і назоў Полацк /ад р. Палата/ мае латыскае паходжаньне і пры стварэньні, пасьля Кастрычніцкай рэвалюцыі, незалежнае дзяржавы плянавалі ўключыць у свой склад землі з беларускімі гарадамі: Браслаў, Асьвея, Дрыса /Верхнядзьвінск/, Дзісна і Полацк, але гэтаму пашкодзіла польская акупацыя Заходняй Беларусі...

    Пад Віцебскам ёсьць мястэчка і рэчка з аднайменнай назвай Ула, а па-эстонску “Ulа” — “жыць па сваёй волі /па сваім разуменьні/”, якое, як мне здаецца, адпавядае беларускай тапаніміцы тыпу: Слабада, Слабодка. Іван Ласкоў згадвае ў сваёй апошняй публікацыі раку Віт у басэйне Дуная і рэчкі Віць на Беларусі. Тут мне адразу прыйшло ў галаву, што назоў нашага Віцебска паходзіць ад ракі Віцьба, а можа, нават першапачатковая форма назвы якой была Віцьва /Віць+Ва/.

    У свой час /з 1973—75 гг./ я служыў у войску на тэрыторыі Чэха-Славакіі. Ужо тады я заўважыў цікавую акалічнасьць: Топольчаны, Градчаны, Альшаны, Тураны, Сучаны, Чэрчаны, Бошаны, Сольчаны, Ліпаны і т.п. ва ўсіх гэтых назвах прысутнічае суфікс — -аны, -яны, а ў Беларусі: Ружаны, Пружаны, Дварчаны, Гараўляны, Літвяны, Ашмяны, Варняны, Гальшаны і г.д.

    У размове з адным саслужыўцам /з Украіны/ я выказаў гэтае цікавае назіраньне. І ў якасьці прыкладу чамусьці з беларускіх гарадоў назваў Сьвянцяны. Цяпер я задаю сабе пытаньне: чаму, калі літоўцы /жамойцы/ лічаць назвы тыпу Ашмяны сваімі, то чаму яны іх на Віленшчыне перайначылі на свой лад? — Сьвянцяны — Швенчоніс, Турмонт — Турмантас, Меднікі — Медынінкай... .

    Дарэчы, у Беларусі таксама ёсьць геаграфічныя назвы, дзе коранем слова зьяўляецца “тур”: Тураў, Туроўля, Турыца і г.д. Пад Рыгай есьць горад Сігулда, і ў горадзе ёсьць некалькі замкаў: тры сярэдневяковыя, астатнія пабудаваныя недзе ў XIX ст. Адзін з замкаў носіць назоў Турайда, ад найменьня вакольнай мясцовасьці. Турайда /Тур + Айда/ — на мове ліваў /народ фіна-ўгорскай групы, блізкі па мове да эстонцаў/ мае сэнс Боскі Сад /аб гэтым чытаў у кнізе “Sigulda”/. Паводле І. Ласкова /”Племя пяці родаў”/, “монт” — чалавек /Жыгі-монт/. Тады Турмонт /Тур + монт/ — Боскі чалавек. Вядома, што шмат якія назвы населеных пунктаў утварыліся ад мянушкі ці прозьвішча першага пасяленца ці заснавальніка паселішча. Цікава, што Тураўка знаходзіццаў маляўнічай даліне ракі Гаўя. Сапраўды — Боскі сад! Ёсьць і ў Беларусі, на Гарадзеншчыне рэчкі з падобнай назвай — Гаўя, хаця не бяруся сьцьвярджаць, балцкае ці фіна-ўгорскае паходжанне назвы, але Гарадзеншчына — месца летапіснай Літвы.

    Не бяруся таксама сьцьвярджаць, што назвы паселішчаў з суфіксам –“аны” маюць фіна-ўгорскае паходжаньне, але іх распаўсюджваньне ёсьць толькі на тэрыторыі Чэхаславакіі, Беласточчыне /Мастаўляны/ і ў Беларусі, а ў астатніх краінах іх няма, мо за выключэньнем Varak"lanі /Варакляны/ ў Латвіі і Жуляны пад Кіевам і ўжываюцца яны ў назвах як славянскага паходжаньня /Дварчаны — Пастаўскі р-н, Гараўляны — Глыбоцкі р-н/, так і фіна-ўгорскага /Ашмяны, Літвяны, Жупраны/, але, як мне падаецца, гэты суфікс прынесены на Беларусь з басэйна Дуная. Да таго ж зьдзіўляе падабенства назваў Чэхіі і Славакіі з Беларусьсю: Zbraslav, Zbraslalice — Браслаў, паселішчы з назвамі тыпу Літва ў Босніі, у Беларусі і Чэхіі.

    Мне падаецца, што Іван Ласкоў стаіць у сваіх пошуках на правільным шляху і яго высновы адкрываюць новыя невядомыя старонкі нашае старажытнае гісторыі, якія, між іншым, могуць прымусіць перагледзець усю існуючую канцэпцыю і эўрапейскай гісторыі. Важным момантам, як мне падаецца, у адкрыцьці І. Ласкова зьяўляецца тое, што фіна-ўгорскае племя літва “ўдзельнічае” ў этнагенэзе беларускай нацыі, даўшы нашай старажытнай краіне назоў Літва, і сёньняшняя Рэспубліка Беларусь зьяўляецца яе спадчыньніцай.

* * *

    Лічу, што нам, беларусам, не трэба “спаць у шапку”, а неабходна ехаць у Гаагу ў міжнародны арбітраж і аспрэчваць сваё выключнае гістарычнае права на назву Літва і яе сталіцу Вільню. Як гэта, дарэчы, зрабілі самі жамойцы ў 1921 годзе, калі адсудзілі ў Латвіі горад Палангу і атрымалі выйсьце да мора. /З адной тэлеперадачы я даведаўся, што Грэцыя не прызнае назоў Македонія і патрабуе ад Сэрбіі, каб гэты назоў зьмянілі, бо ён мае грэцкае паходжаньне/. Мы не маем права перад будучымі пакаленьнямі беларусаў згубіць жамчужыну славянскай культуры — Вільню, але гэтае права мы павінны адстойваць не сілай зброі, а цывілізавана — праз міжнародны суд. Мы не былі агрэсарамі як у Першую, так і Другую сусьветныя войны, мы не ваявалі з Савецкім Саюзам на баку Германіі, Італіі, Румыніі, Баўгарыі і Японіі. Тыя краіны, якія распачалі Другую сусьветную вайну, панесьлі ў якасьці кантрыбуцыі тэрытарыяльныя страты: Германія згубіла тэрыторыі па Одэры і Нэйсе, Прусію, Румынія — Бесарабію. Дык за якія правіннасьці Беларусь пазбавілі яе спрадвечных зямель: Беласточчыны, часткі Віцебшчыны /Дзьвінск, Себеж, Невель/, Смаленшчыны, Браншчыны і Віленшчыны?

    Уладзімір Скрабатун,

    г. Глыбокае

    /Літаратура і Мастацтва. Мінск. № 33. 20 жніўня 1993. С. 14-15./

 

 

    Іван Антонавіч Ласкоў нарадзіўся 19 чэрвеня 1941 года ў абласным горадзе Гомель Беларускай ССР ў сям’і рабочага. Бацька, Ласкавы Антон Іванавіч, украінец з Палтаўшчыны, які уцёк адтуль у 1933 годзе ў Гомель, ратуючыся ад галадамору, працаваў на гомельскай цукеркавай фабрыцы “Спартак”, у чэрвені 1941 году пайшоў на фронт і прапаў без зьвестак. Маці, Юлія Апанасаўна, якая нарадзілася ў былой Мінскай губэрні і да вайны працавала тэлеграфісткай у Гомелі, неўзабаве з маленькім дзіцем пераехала да сваякоў ў вёску Беразякі Краснапольскага раёну Магілёўскай вобласьці, дзе працавала у калгасе, памерла ў 1963 годзе. З Беразякоў, у якіх жыў да 1952 года, Ваня Ласкоў дасылаў свае допісы ў піянэрскія газэты, пачаў спрабаваць сябе ў паэзіі. З 1953 года Ласкоў выхоўваўся ў Магілёўскім спэцыяльным дзіцячым доме. Пасьля заканчэньня з залатым мэдалём сярэдняй школы, ён у 1958 годзе паступіў на хімічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэта, а ў 1966 годзе на аддзяленьне перакладу ў Літаратурны інстытут імя М. Горкага ў Маскве, які скончыў у 1971 годзе з чырвоным дыплёмам. Ад 1971 года па 1978 год працаваў у аддзеле лістоў, потым загадчыкам аддзела рабочай моладзі рэдакцыі газэты “Молодежь Якутии”, старшым рэдактарам аддзела масава-палітычнай літаратуры Якуцкага кніжнага выдавецтва (1972-1977). З 1977 году ён старшы літаратурны рэдактар часопіса “Полярная звезда”; у 1993 г. загадвае аддзелам крытыкі і навукі. Узнагароджаны Ганаровай Граматай Прэзыдыюму Вярхоўнага Савета ЯАССР. Сябра СП СССР з 1973 г. Памёр пры загадкавых абставінах 29 чэрвеня 1994 г. у прыгарадзе Якуцка.

    Юстына Ленская,

    Койданава   

 

                                                            Добры дзень, альбо вечар,

    шаноўны Іван Антонавіч! Ня стаў я чакаць Вашага допісу, бо не магу сьцярпець, каб не падзяліцца з Вамі сваімі знаходкамі.

    У апошнім Вашым допісе /а ён прыйшоў разам з кнігамі/ Вы пісалі, што знайшлі супадзеньні пермска-лацінскія, пермска-нямецкія, пермска-румынскія... З гэтага вынікае, што пермякі колісь былі суседзямі рымлянаў...

    Неўзабаве, пасьля прачытаньня Вашага допісу, - я, ці то выпадкова, ці то чаўмысна - узяў разгарнуў турысцкую мапу Эстонскай Рэспублікі, дзе пазначаны турысцкія аб’екты /замкі, палацы, бажніцы.../ і раённыя цэнтры ды буйныя вёскі.

    Тое, што я там убачыў - мяне вельмі шакіравала! Мяркуйце самі: на паўночным захадзе Эстоніі ёсьць рэчка Ягала /калі “яг” - сасновы бор, то Ягала мусіць, атрымала гэтую назву таму. што цячэ праз сасоньнік. Як і ў беларусаў - рака Бярозаўка, Бярэзіна..., паходзяць ад слова бяроза/, якая вельмі нагадвае ймя Ягайла. Знайшоў горад Вільяньдзі - той самы корань, што й у назьве Вільня. знайшоў вёску Сянна. Напэўна нашае Сянно гэта ня ёсьць “сена”, хаця на гербе места намаляваны дзьве перакрыжаваныя касы. Блізу нашага Сянна ёсьць возера Сара /на мапе па-расейску звычайна пішуць Сарро/, а блізу эстонскага Сянна ёсьць вёска Сару, а таксама вельмі падобнае - Саарэ.

    Знайшоў тут і вельмі “экзатычныя” назовы вёсак: Рая і Ніна /тут я згадаў і нашу Ліду, хаця, праўда, тапанімісты тлумачаць што Ліда — лясная вырубка/. Ёсьць вёскі Локхва /цяжка сказаць як эстонцы ставяць націск у словах, бо на мапе напісана па расійску, калі націск прыпадае на літару “а” ў апошнім складзе, то вельмі верагодна,што вымаўляецца як Лакхва – тое самае што й у Беларусі – Лахва/, знайшоў Валма /пад Менскам - Волма/. Наогул, вёсак і рэчак з “-ва” - безьліч, і я іх згадваць ня буду. Але шакіравала больш усяго ня гэта... На беразе Чудскога возера знайшоў вёску Праага!!!

    Тут я зноў пераканаўся, што Вы маеце рацыю. Сапраўды выглядае, што пермякі колісь былі суседзямі рымлянаў, румынаў і грэкаў. Яны рухаліся з поўдня на поўнач і пакінулі пасьля сябе шмат сваіх тапонімаў і гідронімаў. Можа і ня ўсе яны ёсьць у сапраўднасьці фіна-вугоркімі, бо цяжка на адлегласьці стагодзьдзяў прасачыць эвалюцыю гэтых назоваў, бо яны, шмат якія “германізаваліся”, “славянізаваліся”, але ўсё ж, вялікая верагоднасьць таго, што ў большасьці яны ёсьць фіна-вугорскія. мяркуйце самі: сталіца Чэхаславакіі Прага стаіць на рацэ Влтава, ёсьць рака Морава /у чэскай мове націск прыпадае на першы склад, ведаю дакладна, бо сам служыў у войску ў Чэхаславакіі/ ёсьць рэкі Опава, Орава /а ў Эстоніі ёсьць вёска Орава/ Праглядзеўшы мапу Чэхаславакіі, я знайшоў там даволі шмат назоваў і ў якіх ёсьць канчатак “-ва”; прыкладам у назовах гарадоў Трнава, Острава, Іршава. Магчыма, яны да фіна-угоршчыны ня маюць ніякіх дачыненьняў, я проста канстатую факт. Есьць у назове Іршава нешта знаёмае - І+рша+ва - наша Ворша /Орша/ у старадаўнасьці /у летапісах/ звалася Рша альбо Аршава. Кажуць часам Аршаву блыталі з Варшавай.

    Сам я служыў у войску, у ЦГВ, на тэрыторыі Чэхаславакіі, у горадзе Крнов /гэта - Маравія/, які стаяў ля польскай мяжы на рацэ Опава. Праз колькі кілямэтраў стаяў горад Опава /на той самай рацэ/ - даволі значнае паселішча, нават курсіравалі тралейбусы. Не адзін раз праяжджалі раку Морава /ёсьць яшчэ і Моравіца/ едучы на палігон. Цяпер у мяне ўзьнікла думка: а што, калі Морава, гэта ёсьць тое што й глыбоцкая рэчка Маргва. Патлумачу. Калі назоў Маргва быў /згодна Вашага першага допісу/ Морга-ава, то гэта амаль тое што й Морава. Відаць славяне /чэхі/ згубілі на адлегласьці гісторыі літару “г”, бо зь ёй назоў Морга-ава вымаўляецца зь цяжкасьцю, так і просіцца - Морава. Згодна Вашага допісу Маргва – “сук”, доплыў; чэская Морава - доплыў Дуная.

    Наогул, мне падаецца, што канчатак “-іца”, - таксама старажытны. Есьць ён у славян - Моравіца /у Чэхаславакіі/, Аржаніца. Беразьвіца /рэчкі Глыбоччыны/, а таксама ў балтаў /латышоў/ - кафэйніца /кафэ/.

    Мой “Атлас мира” з маштабам 1 см. — 75 км. не дазваляе ймець сапраўднае ўяўленьне аб наяўнасьці ў Эўропе фіна-угорскіх назоваў, але тым ня менш, знаходжу: у Аўстрыі - Драва, у Францыі - Саар/?/, у Югаславіі — Сава, Нерэтва, і,... зноў - Заходняя Марава, Паўднёвая Марава — доплывы Дунаю. Відаць і сталіца Босьніі й Герцагавіны - Сараева ёсьць таксама фіна-угорскі назоў.

    Хоць я й ні на хвіліну не сумняваўся што Вы маеце рацыю адносна таго што калісь суседзямі пермякоў былі рымляне, грэкі й румыны, і жылі пермякі ў басэйне Дунаю, бо аб гэтым цьвердзяць пермска-румынскія, пермска-лацінскія супадзеньні ў словах, але гэта ўжо пацьцьвярджаецца геаграфічна. Югаславія й ёсьць тое месца, дзе шмат фіна-угорскіх назваў і яна геаграфічна стаіць там, каб быць у мінулым суседзямі вышэй названых народаў. Напэўна вугорцы /вэнгры/ ня зрушыліся зь месца свайго аўтахтоннага пражываньня і засталіся на тым самым месцы, а пермякі пад націскам ваяўнічых народаў /хутчэй усяго славян: чэхаў, славакаў, сэрбаў, харватаў/ рушылі на поўнач. Славяне пастаянна наступалі на пяткі. Далей іх адсунулі на поўнач продкі палякаў і беларусаў і, здаецца, балтаў. Пры гэтым засталіся невялікія астраўкі фіна-уграў /літва/, якія ў далейшым славінізаваліся і балтызаваліся.

    Яшчэ ў 1989 годзе, калі быў надрукаваны ў “ЛіМе” Ваш артыкул “Племя пяці родаў”, я тут спрачаўся з аднэй асобай /якая пры колішняй незалежнай Латвіі, скончыла гімназію і ведае 8 эўрапейскіх моваў/, якая даводзіла мне, што на тэрыторыі Беларусі яшчэ 30 тыс. гадоў таму жылі балты, наогул ва ўсёй Эўропе жылі балты. Пра што, згодна яе перакананьня, цьвердзяць назвы Лаба /Эльба/ - па-латыску “лабе” - добра, а таксама тое, што на тэрыторыі Вугоршчыны /Вэнгрыі/ яна знайшла назоў вёскі - Летува. Таму, як яна казала, ніякіх фіна-уграў тут быць не магло. Яна катэгарычна адмовіла, што “літва” - гэта фіна-вуторскае слова, Відаць такую гісторыю выкладалі пры тагачасным прэзыдэнце Ульманісе. Я кажу, што 10-І5 тыс. гадоў таму назад на Беларусі і Прыбалтыцы ляжаў ледавік да двух кілямэтраў таўшчыні, дык як тут маглі жыць балты!?

    Аднак, ўсё ж цікава, можа й сапраўды ёсьць населены пункт з такім назовам, але не з балцкім, а з фіна-угорскім паходжаньнем. У мяне, нажаль, няма падрабязнай мапы Вугоршчыны, каб гэта спраўдзіць.

    Цяпер хачу паведаміць некаторыя акалічнасьці, аб якіх Вы, магчыма й ня ведаеце. Адзін мой сябра, - чэчэнец па нацыянальнасьці, - паведаміў мне цікавую рэч. Справа ў тым, што ён раней служыў у Вэнгрыі і заўважыў, што ёсьць шмат слоў, якія падобныя па гучаньню і па сэнсу - чэчэнскія і вугорскія. Напрыклад: эзар - тысяча, цыцак - кошка, керт – плот /агароджа/... Есьць некаторыя чэчэнскія словы, падобныя й на латыскія, напрыклад бэрны - дзеці. Дарэчы, вярнуўшыся з войска, ён, ужо дома прачытаў у чэчэнскай газэце, што супадзеньняў чэчэнска-вугорскіх - больш за 400...

    У газэце “ЛіМ” за 4 верасьня г.г. № 36 /3654/ ёсьць артыкул Сьвятланы Клімковіч “Сотвар, Вялес і іншыя”. Тут аўтарка сьцьвярджае, што ў беларускім пантэоне Вялес - ад фіна-угорскага Вöлöс - бог конскі. Як на Вашу думку — глыбоцкая вёска Вялец не магла б паходзіць ад гэтага слова?

    І яшчэ адно пытаньне да Вас. у “Племя пяці родаў” Вы згадваеце рэчку Восава. На Глыбоччыне ёсьць такая вёска - Осава /Восава/. Ці сапраўды гэтае слова фіна-угорскае, і які мае сэнс? Дарэчы, у Верхнядзьвінскім раёне ёсьцьь мястэчка — Бігосава. Нешта тут пераклікаецца — рака Сава ў Югаславіі, Во-сава ў Глыбоччыне, Бі-го-сава ў Верхнядзьвіньшчыне... Здаецца “бі” - гэта агонь?

    Выбачайце за надакучлівасьць са сваймі пытаньнямі да Вас! Але мяне цікавіць мінулае маёй роднай Глыбоччыны.

    Жадаю Вам усяго найлепшага й памыснасьці ў жыцьці!

    Жыве Беларусь!

    З пашанаю,

    Уладзімер Скрабатун.

    23. 11. 92.